چنين هستند ) يُصِرّونَ عَلَى الْحِنْثِ الْعَظيمِ . وَ كانوا يَقولونَ ( چنين مىگفتند ) . . . » « 1 » . تعبيرات ، اين گونه است . دو تفسير به هر حال : آنگاه كه امرِ واقع شده واقع شد ، يعنى قيامت . « لَيْسَ لِوَقْعَتِها كاذِبَةٌ » . اين آيه را مفسرين دو جور تفسير كرده‌اند : يكى اينكه « كاذبة » را مصدر گرفته‌اند به معنى كذب . در زبان عربى گاهى اين وزن به معنى مصدر هم مىآيد ، مثل « عافية » . گفته‌اند كه « لَيْسَ لِوَقْعَتِها كاذِبَةٌ » جمله‌اى است مستقل از « اذا وَقَعَتِ الْواقِعَةُ » ؛ آن ، جزايش محذوف است : آنگاه كه واقع شد امرِ واقع شده . « آنگاه چه » يعنى ديگر نمىگوييم كه چه شد ؟ خودت ديگر فكرهايش را بكن كه چه شد . به عقيدهء بعضى از مفسرين « لَيْسَ لِوَقْعَتِها كاذِبَةٌ » جمله‌اى است مستقل كه معنايش اين است كه در وقوع اين قضيه هيچ‌گونه دروغى وجود ندارد يعنى حقى است كه هيچ‌گونه احتمال خلافى در آن نيست . ولى اين ، كمى خلاف ظاهر جمله است چون بايد « كاذبة » را كه به صيغهء اسم فاعل است به معنى مصدر بگيريم و لامِ « لِوَقْعَتِها » را هم به معنى « فى » بگيريم يعنى لَيْسَ فى وَقْعَتِها كذبٌ . بعضى ديگر از مفسرين به همان ظاهرش گرفته‌اند و آن به نظر ما درست‌تر است . كاذبة يعنى تكذيب كننده ، كسى كه بتواند دربارهء آن دروغى بگويد . مقصود اين است كه در ظرف قيامت و در مرحلهء قيامت ، ديگر تكذيب و دروغ گفتنى يعنى دروغگويى وجود ندارد چون در آن وقت حقايق همه مكشوف است ( فَكَشَفْنا عَنْكَ غِطاءَكَ فَبَصَرُكَ الْيَوْمَ حَديدٌ ) « 2 » . تكذيب مربوط به مرحلهء دنيا و ظرف دنياست . در آنجا حتى كافرترين كافرها هم ديگر نمىتواند تكذيب كند چون واقع شده . آنجا هر كسى به رأىالعين شهود مىكند و مىبيند .

--> ( 1 ) . واقعه / 45 - 47 . ( 2 ) . ق / 22 .